سازها و نوازندگی

كمانچه

كمانچه از سازهاي زهي  - آرشه اي است كه در ساخت آن چوپ ، پوست، استخوان و فلز به كار رفته است.

كمانچه را در حالت نشسته مي نوازند، به اين صورت كه ساز را به طور عمودي در دست چپ نوازنده قرار مي گيرد و انگشتهاي همين دست در طول دسته حركت مي كنند و آرشه (كمانه)‌ با دست راست به صورت افقي در حركات رفت و برگشت، بر سيمها كشيده مي شود. كمانچه پايه اي به شكل ميله اي فلزي دارد كه زائده پهن انتهاي آن روي پا يا زمين قرار مي گيرد. اين ساز را معمولا از چوب كهنه و عمل آمده درختان توت و افرا مي سازند. طول كمانچه از پايه فلزي تا صراحي(قسمت بالاي سر پنچه) حدود 75 سانتي متر است.

كاسه طنيني

كاسه طنيني تقريبا كره اي شكل و تو خالي است و در سطح بالايي آن دهانه اي باز وجود داردكه بر آن پوست كشيده مي شود و خرك روي پوست قرار مي گيرد. سطح بيروني كاسه اغلب با قطعاتي از صدف يا استخوان تزيين مي شود. در ساخت بعضي كمانچه هاي محلي پشت كاسه نيز باز است كه صدا دهي قوي تري دارد.

پوست

پوست دهانه از قسمت نازك پوست عمل آمده چهارپايان از جمله آهو ، بز و بره انتخاب مي شود.

خرك

خرك معمولا از جنس چوب يا استخوان معمولا به طول 4 و ارتفاع 2 سانتي متر است و با پايه كوچك خود روي پوست كاسه قرار مي گيرد. خرك را كمي كج قرار مي دهند ، به صورتي كه طول سيم اول را كمتر و طول سيم چهارم را زيادتر كنند. روي خرك شيارهاي كم عمقي وجود دارند كه فاصله سيمها را نسبت به هم ثابت نگه مي دارند.

دسته

دسته كمانچه مانند لوله تو پر از چوب است به طول تقريبي 25 و قطر تقريبي 3 سانتي متر به حالت مخروط وارونه ساخته مي شود، يعني قطر آن در محل اتصال به كاسه باريكتر مي شود. دسته كه فاقد دستان بندي است از يك طرف به كاسه و از طرف ديگر به سر پنجه ختم مي شود.

سرپنجه

سر پنجه در ابتداي طول دسته و از جنس چوب است كه سطح رويي آن تو خالي است و چهار گوشي دو به دو در طرفين آن قرار دارند. در قسمت بالايي سرپنجه ، زايده اي به نام صراحي ، تاج يا تنگ قرار دارد كه به طول ساز مي افزايد .

گوشي ها

كمانچه 4 عدد گوشي به تعداد سيم هاي ساز و به صورت ميخ سر پهن از جنس چوب دارد كه دو به دو در طرفين سر پنچه قرار گرفته اند.

شيطانك

استخوان يا چوب باريك و كم ارتفاعي ست به عرض دسته كه بين سر پنجه و دسته قرار دارد و سيمها از روي شيارهاي كم عمق آن عبور مي كنند و به گوشيها مي روند.

سيم گير

قطعه ايست كوچك از چوب يا فلز كه در انتهاي بدنه كاسه نصب و گره يك سر سيمها به آن بسته مي شود.

تعداد و جنس سيم ها

كمانچه داراي 4 سيم با ضخامت هاي متفاوت است. استفاده آكورد كامل سيم هاي ويلن براي كمانچه معمول است.

وسعت

وسعت معمول صداي كمانچه نزديك به سه اكتاو است و به علت وجود كوك هاي مختلف و عدم وجود دستان بندي ، تمامي فواصل موسيقي ملي (پرده ، نيم پرده و ربع پرده) در اين ساز قابل اجرا هستند.