سازها و نوازندگی

عود یا بربط

بربط يكي از مهمترين و معمول ترين سازهاي موسيقي ايران قديم بوده و سازي است به شكل گلابي از جنس چوب توت يا آبنوس با كاسه طنيني بزرگ و دسته كوتاه است . طول اين ساز تقريبا 85 سانتي متر است. اين ساز هنگام نواختن به صورت افقي روي ران پا گذاشته مي شود.

كاسه طنيني و صفحه رو

كاسه طنيني بربط مانند گلابي است كه از طول به دو قسمت مساوي تقسيم شده و از ترك هاي چوبي متعدد به هم پيوسته تشكيل شده است.

صفحه روي بربط از جنس چوب است كه به منظور صدادهي بهتر از چوب كاج استفاده مي شود. دو دايره كوچك و يك دايره بزرگتر مشبك از جنس استخوان براي خرج صدا از كاسه بر روي صفحه تعبيه شده است و خرك در پايين صفحه قرار مي گيرد.

پل

در پنج نقطه از صفحه به طرف داخل كاسه، پلهايي افقي متصل به صفحه وجود دارند كه از تغيير شكل يافتن صفحه جلوگيري مي كنند.

خرك و سيم گير

خرك بربط قطعه اي چوبي به طول تقريبي 10 سانتي متر است كه در قسمت پايين كاسه قرار مي گيرد و روي آن شيارهاي كم عمقي وترها ايجاد شده اند.در ساخت برخي بربط ها ، وترها به سيم گيري كه در انتهاي بدنه كاسه است وصل مي شون و در برخي ديگر ، خرك وظيفه سيم گير را نيز به عهده دارد، به اين صورت كه وترا روي سوراخهايي كه روي وتر قرار دارند گره مي خورند و به طرف گوشي ها مي روند. معمولا خرك را مستقيما روي صفحه نمي چسبانند و بين خرك و صفحه ، تكه اي چوب يا صدف قرار مي دهند.

دسته

بربط داراي دسته كوتاه چوبي ، تقريبا به اندازه يك سوم طول كاسه و قطر حدود 10 سانتي متر است. در قديم روي دسته بربط دستان بندي مي شد ولي امروزه دسته اين ساز فاقد دستان بندي است.          

سر پنچه

سرپنجه يا جعبه گوشي ها محفظه اي است تو خالي كه در ابتداي طول دسته قرار دارد و كمي متمايل به طرف عقب ساخته مي شود.سر پنجه محل قرار گرفتن گوشي هاست و در هر طرف 5 گوشي قرار دارد.

شيطانك

قطعه چوب باريك و كم ارتفاعي است به عرض دسته و ار تفاع حدود يك ميلي متر بين دسته و سر پنجه قرار مي گيرد و وترها از درون شيار هاي كم عمق آن عبور مي كنند.

تعداد و جنس وتر ها

بربط داراي 10 وتر است كه دو به دو با هم همصدا كوك مي شوند. در بعضي بربطها بم ترين وتر را تكي مي بندند و بيشتر براي صداي واخوان در نظر گرفته مي شود.

جنس وترهااز زه(روده تابيده ژگوسفند) يا ابريشم تابيده با روكش فلزي و يا سيمهاي تايلوني با ضخامت هاي مختلف است .

وسعت

وسعت معمول صداي بربط حدود دو اكتاو است كه به علت كوتاهي دسته ساز ، حدود يك اكاو و نيم از منطقه صوتي وسط، صدادهي بهتري دارد.

مضراب

جنس مضراب بربط از شاه پرندگان بزرگ يا پلاستيك نرم است كه با انگشتان دست راست گرفته مي شود.