سازها و نوازندگی

سه تار

سه تار از سازهاي زهي مضرابي است كه در ساخت آن از چوب ، فلز ، زه يا نخ نايلون استفاده مي شود. وسعت سه تار نزديك به سه اكتاو است.

سه تار را از خانواده تنبور دانسته اند و امروزه در مقايسه به تار نرديكتر است و معمولا نوازندگان تار با ساز سه تار نيز آشنايي دارند. اين ساز در حالت نشسته به صورت افقي روي ران پا قرار مي گيرد به نحوي كه دسته آن در طرف چپ و كاسه آن در طرف راست نوازنده است. نوازنده سر انگشتان دست چپ را روي پرده هاي(دستان) دسته حركت مي دهد و با ناخن سبابه دست راست بر آن زخمه مي زند. سه تار را به علت سبكي وزن ايستاده هم مي نوازند.

كاسه طنيني

كاسه گلابي شكل و از جنس چوب است و روي دهنه آن صفحه چوبي قرار دارد. كاسه گاه يك تكه و كاه از ترك هاي به هم متصل شده چوب مي سازند و به منظور زيبايي گاه طرحهايي با صدف يا استخوان بر روي آن نصب مي كنند.

صفحه رو

صفحه روي سه تار از جنس چوب است و معمولا سوراخهاي كوچكي روي آن ايجاد مي كنند كه خروج صدا را از كاسه طنيني ممكن مي سازد

خرك

خرك نيز از جنس چوب و به طول تقريبي 4 سانتي متر و ار تفاع تقريبي 7 ميلي متر است و سطح زيرين مسطح آن روي صفحه قرار مي گيرد. روي خرك شيارهاي وجود دارد كه سيم از روي آن عبور كرده و از هم جدا نگه داشته مي شود.

 دسته

دسته سه تار در مقايسه با كاسه آن باريكتر است و به صورت لوله اي توپُر به قطر تقريبي 2.5 و طول 40 تا 50 سانتي متر از چوب ساخته مي شود. روي دسته مسطح و پشت آن نيم دايره است و پرده ها روي آن بسته مي شوند. دسته سه تار از يك طرف به كاسه و از طرف ديگر به سر پنجه متصل مي شود.

سرپنجه

سر پنجه در ابتداي طول دسته و از جنس چوب است و تعداد چهار گوشي دو به دو در طرفين آن قرار گرفته اند. گاه داخل سر پنجه را به طرف بيرون خالي مي كنندو سيمها مثل سيمهاي تار بسته مي شوند. گاه نيز ممكن است سر پنجه در امتداد دسته ساخته شود در اين صورت سيمها به طرف بيرون سرپنجه به دور گوشي ها بسته مي شوند.

سيم گير

قطعه اي است چوبي و گاه از جنس استخوان كه در انتهاي بدنه كاسه نصب مي شود و گره سيمها به شيار روي آن مي افتند.

تعداد و جنس سيم ها

سه تار داراي 4 سيم فلزي با ضخامتهاي مختلف است . سيم چهارم سه تار را مشتاق عليشاه به آن اضافه كرده است و برخي اين سيم را به نام سيم مشتاق مي شناسند.