موسیقی ایرانی

تعريف چهار مضراب ضربي و رنگ

چهار مضراب يك قطعه سازي تكنوازي به سبك اتود اروپايي است كه تمپو(سرعت) سريع با ضرب دوتايي(ساده يا مركب) دارد.

 تعداد معدودي از چهار مضرابهاي قديمي وجود دارد اما در قرن بيستم اين فرم بسيار مورد توجه و علاقه قرار گرفته و قطعات زيادي در اين سبك مربوط به دستگاه ها و گوشه هاي مختلف ساخته شده است. در دوران معاصر نوازندگان بسيار مشتاقند تا براي ارائه مهارت و تند نوازي خود، در هر اجرا، چند چهار مضراب بگنجانند.

چهار مضرابهاي سنتي اغلب كوتاه بوده و بر الگوهاي ساده ريتميك متكي هستند كه بر مبناي آن بداهه سازي مشخص مي شود. اين چهارمضرابها ساده بوده و تكراري همراه با سكانسهاي ملوديك است.

چهار مضرابهاي جديد كه ساخته نوازندگان مشهور است، اغلب بزرگتر، پيچيده تر و معطوف به چيره دستي و و هنرنمايي نوازنده است. از آنجا كه اين گونه چهار مضرابها نوشته و ساخته مي شوند، زياد دستخوش توسعه و تغيير از راه بداهه نوازي قرار نمي گيرند.

ضربي

ضربي يك قطعه كوتاه سازي يا آوازي است كه به صورت بداهه سرايي در در اجرايي گنجانده مي شود ولي ضربي آزاد نداشته و با الگوهاي ثابت وزني(ضربي) تنظيم مي شود. گوشه هاي ريتميك در اين طبقه بندي قرار دارند.

رنگ

رنگ يك قطعه سازي در ميزان دو ضربي و ندرتا يه سربي و در تمپو(سرعت) بالا مي باشد. تعدادي رنگ قديمي در قرن نوزدهم وجود دارد ولي در قرن بيستم رنگهاي بسياري توسط آهنگسارزان ساخته شده است. بين رنگ و پيش در آمد شباهتهاي بسياري وجود دارد . در حالي كه پيش در آمد يك قطعه سازي آغازين است اما رنگ يك قطعه سازي است كه به واسطه آن معمولا اجراي دستگاه پايان مي يابد.